Nghiên cứu tác dụng hạ đường huyết của thân cây ý dĩ ứng dụng trong hỗ trợ điều trị đái tháo đường tuýp 2

Cây Ý dĩ (Coix lacryma jobi) được biết đến như một loại thực phẩm và cũng là một vị thuốc. Theo Y học cổ truyền, Ý dĩ có rất nhiều công dụng như: lợi sữa, kích thích tiêu hóa, chữa lỵ, viêm khớp… các nghiên cứu về tác dụng sinh học của Ý dĩ chủ yếu tập trung vào hạt.
GIẢI C
(Giải thưởng Khoa học và Công nghệ Côn Sơn tỉnh Hải Dương lần IV-2016)
Chủ nhiệm: TS Nguyễn Thị Hường
Các cộng sự: Phùng Thanh Hương, Nguyễn Quỳnh Chi, Nguyễn Thị Đông
Đơn vị thực hiện: Trường Cao đẳng Dược Trung ương - Hải Dương Trường Cao đẳng Dược Trung ương - Hải Dương.
I.SỰ CẦN THIẾT.     
Cây Ý dĩ (Coix lacryma jobi) được biết đến như một loại thực phẩm và cũng là một vị thuốc. Theo Y học cổ truyền, Ý dĩ có rất nhiều công dụng như: lợi sữa, kích thích tiêu hóa, chữa lỵ, viêm khớp… các nghiên cứu về tác dụng sinh học của Ý dĩ chủ yếu tập trung vào hạt. Tuy nhiên, cho đến nay trên thế giới và cả Việt Nam chưa có công trình nghiên cứu nào về tác dụng hạ đường huyết của dịch chiết thân cây Ý dĩ. Trong khi đó, một nghiên cứu điều tra của trường ĐH Dược Hà Nội cho thấy đây là thành phần chính trong một số bài thuốc đái tháo đường theo kinh nghiệm dân gian của đồng bào một số dân tộc miền núi phía Bắc. Nếu tác dụng chữa đái tháo đường của thân cây Ý dĩ được chứng minh bằng thực nghiệm, sẽ mở ra khả năng khai thác một nguồn nguyên liệu trước đây bị bỏ đi sau khi thu hoạch hạt.
Với những lý do nêu trên,  năm 2010 Trường Cao đẳng Dược Trung ương Hải Dương đã đề xuất thực hiện công trình Nghiên cứu tác dụng hạ đường huyết của thân cây Ý dĩ (coix lacryma-jobi) để ứng dụng trong hỗ trợ điều trị đái tháo đường TYP2’’.
II.TÍNH KHOA HỌC, TÍNH MỚI
Lần đầu tiên bộ phận dùng là thân cây của Ỹ dĩ được nghiên cứu đầy đủ và toàn diện về thành phần hóa học, tác dụng dinh học, độc tính, tiềm lâm sàng, xây dựng tiêu chuẩn chuẩn nguyên liệu và thành phẩm cho thực phẩm chức năng sản xuất từ thân cây Ý dĩ. Đây là các kết quả khoa học quan trọng cho phép phát triển dược liệu này thành dược liệu ứng dụng trong hỗ trợ điều trị bệnh ĐTĐ typ2. Điểm sáng tạo lớn nhất của đề tài là tận dụng thân cây Ý dĩ, bộ phận dùng thường bị bỏ đi trong quá trình thu hái để làm nguyên liệu làm thuốc, bổ sung/thay thế cho nguyên liệu hạt Ý dĩ, đảm bảo được tính bền vững trong phát triển dược liệu Ý dĩ
III. HIỆU QUẢ KINH TẾ XÃ HỘI
Kết quả nghiên cứu và ứng dụng kết quả nghiên cứu trong đề tài này về một dược liệu có sẵn, rẻ tiền, dễ trồng và dễ phát triển trong điều kiện thổ nhưỡng tại đồng bằng Bắc bộ trong đó có Hải Dương. Tận dụng bộ phận dùng đã bị bỏ đi trong quá trình thu hoạch thân Ý dĩ, đã được chứng minh tác dụng hạ đường huyết, độ an toàn trên động vật thực nghiệm và hiệu quả ổn định đường huyết bước đầu trên bệnh nhân tạo cơ sở quan trọng cho việc sản xuất thực phẩm chức năng hỗ trợ điều trị ĐTĐ typ 2, một bệnh lý nội tiết quan trọng có xu hướng mắc bệnh gia tằn tại Việt Nam đồng thời cũng là thị phần lớn mà các công ty sản xuất và kinh doanh Dược phẩm tập trung hướng tới và phát triển sản phẩm.
Tác dụng nghiên cứu dược lý thực nghiệm và hiệu quả ổn định đường huyết trên lâm sàng là cơ sở quan trọng gợi Ý vai trò điều trị, hỗ trợ bệnh ĐTĐ typ 2, giúp kiểm soát tốt hơn đường huyết của bệnh nhân, giảm các biến chứng và tỷ lệ tử vong do ĐTĐ gây ra, nâng cao chất lượng cuộc sống của bệnh nhân, giảm gánh nặng cho bảo hiểm y tế, bệnh nhân và gia đình, giúp an sinh xã hội được cải thiện.
Thân cây Ý dĩ trước đây sau khi thu hoạch quả sẽ bỏ phần thân, tự thối giữa gây ô nhiễm môi trường. Khi đề tài nghiên cứu thành công, phần thân bỏ đi được sử dụng làm thuốc điều trị đái tháo đường, vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa tránh ô nhiễm môi trường.
- Công trình đã đưa ra một hướng sử dụng dược liệu mới trong điều trị bệnh đái tháo đường từ thảo dược.
- Kết quả góp phần trong điều trị bệnh đái tháo đường trong cộng đồng.
- Là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện nghiên cứu sản xuất thực phẩm chức năng, thuốc trong điều trị bệnh đái tháo đường.
IV. KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
Đề tài có ứng dụng thực tiễn cao. Các dữ liệu Khoa học cung cấp từ sản phẩm của đề tài là thông tin quan trọng và cần thiết để đăng ký thực phẩm chức năng từ thân cây Ý dĩ với tác dụng hỗ trợ điều trị ĐTĐ tuyp 2, hướng tới sản xuất và đưa sản phẩm này vào ứng dụng điều trị cho bệnh nhân. Nghiên cứu này đã mở ra triển vọng trong việc khai thác cây Ý dĩ sau khi đã lấy hạt, phần thân còn lại được dùng trong điều trị ĐTĐ. Điều này có thể đem lại giá trị kinh tế cao, đồng thời giúp giải quyết những khó khăn trong khâu xử lý các phế phẩm sau thu hoạch.
V. THÀNH TÍCH CÔNG TRÌNH
- Biên bản họp hội đồng KHCN đánh giá nghiệm thu kết quả công trình KHCN cấp tỉnh ngày 02/3/2012, xếp loại Xuất sắc.
- Đoạt giải Ba Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ IX (2014 – 2015).
- Hợp đồng chuyển gia công nghệ giữa Cao đẳng Dược Trung ương Hải Dương với Công ty TNHH Dược phẩm Tân Thịnh ngày 15/10/201