Hiện tượng nhật thực ở Việt Nam

Thứ hai - 22/06/2020 13:49 34 0
Hôm qua, ngày 21/6/2020, nhiều nơi trên đất nước Việt Nam được tận mắt chứng kiến hiện tượng thiên văn thú vị nhật thực vành khuyên. Hiện tượng này đã khiến bầu trời ban ngày tối sầm trong một khoảng thời gian.
Nhật thực là hiện tượng mặt trăng che khuất mặt trời. Theo các chuyên gia thiên văn thì tỉ lệ mặt trời bị mặt trăng che khuất , từ Bắc vào Nam như sau: Hà Nội 71% , Đà Nẵng 56%, TP Hồ Chí Minh 36%. Như vậy ở Hà Nội, mặt trời bị che khuất nhiều nhất, hiện tượng này dễ quan sát nhất. Nhật thực bắt đầu vào 13:16 khi Mặt Trăng bắt đầu chạm vào rìa Mặt Trời, đạt cực đại vào 14:55 khi Mặt Trăng che khuất 72% Mặt Trời, và sẽ kết thúc lúc 16:18 khi Mặt Trăng rời khỏi rìa Mặt Trời.
image 20200622135119 1
Giai đoạn đầu của nhật thực quan sát tại Hà Nội. Ảnh: VACA
 
image 20200622135119 2
Nhật thực cực đại lúc 14h55 ghi nhận tại Hà Nội. Ảnh: VACA

Ở Hải Dương, theo quan sát của nhiều người thì nhật thực vành khuyên diễn ra trong khoảng từ 13h30 đến 16h, cực đại diễn ra vào khoảng 15h, với tỷ lệ che khuất cực đại khoảng 50%.
Theo dự báo, tới năm 2023, 2027, 2028 những người yêu thích thiên văn mới được xem lại hiện tượng này, nhưng mặt trời bị che khoảng 5%, phải chờ đến năm 2031 mặt trời mới bị che khuất nhiều như lần này.
Hôm qua, những người yêu thiên văn ở khắp nơi đã có khoảng thời gian thú vị quan sát hiện tượng này. Ngoài ra nhiều nơi trên thế giới có thể nhìn thấy nhật thực lần này từ các vùng của châu Phi và châu Á bao gồm Cộng hòa Trung phi, Ethiopia, nam Pakistan, bắc Ấn Độ và một phần Trung Quốc.
Nhatthuc1
Nhật thực một phần tại New Dehli Ấn Độ. Ảnh: Reuteurs.
 
nhatthuc2
Nhật thực ghi nhận ở Kathamandu, Nepal. Ảnh Reuteurs

Để quan sát hiện tượng này, ngoài kính chuyên dụng thì người dân thường có thể dùng chậu nước để phản chiếu mặt trời hoặc dùng phim X-quang cũ che lên mặt trời hoàn toàn có thể quan sát được nhật thực. Tuyệt đối không nhìn trực tiếp lên mặt trời.
Nhật thực là hiện tượng hiếm gặp. Mỗi năm có từ 2 đến 5 lần nhật thực, mỗi lần chỉ có thể quan sát được ở một vùng nhất định. Có 3 loại nhật thực chính: nhật thực toàn phần; nhật thực bán phần; nhật thực vành khuyên. Ngoài ra còn có nhật thực lai, hay còn gọi là nhật thực vành khuyên toàn phần, tức là khi nhật thực vành khuyên chuyển thành nhật thực toàn phần, hoặc ngược lại.
Pha tối nhất của nhật thực lai, toàn phần, hay vành khuyên, chỉ có thể quan sát được từ một khu vực nhỏ. Ngoại trừ nhật thực lai, các loại nhật thực còn lại được đặt tên theo pha cực đại của nhật thực, mặc dù pha cực đại đó có thể kéo dài chưa đến một giây. Tuy nhiên, trên thực tế, các loại nhật thực đều trông giống như nhật thực một phần ở hầu hết các nơi trong phần lớn quá trình diễn ra nhật thực.
Nhật thực chỉ có thể xảy ra ở pha trăng non, khi Trái Đất, Mặt Trăng và Mặt Trời nằm trên cùng mặt phẳng. Nhưng điều đó không có nghĩa là nhật thực sẽ xảy ra hàng tháng. Mặt phẳng quỹ đạo của Mặt Trăng và mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất không trùng nhau mà lệch một góc khoảng 5 độ. Các điểm nút Mặt Trăng là 2 điểm giao giữa quỹ đạo của Mặt Trăng và mặt phẳng quỹ đạo của Trái Đất. Trăng mới và Mặt Trời phải nằm ở gần một “nút Mặt Trăng”. Điều này chỉ có thể xảy ra cách nhau mỗi 6 tháng và kéo dài khoảng 34,5 ngày. Chu kỳ này được gọi là “mùa thiên thực”, và chỉ có khoảng thời gian này mới có thể xảy ra thiên thực.
Mặc dù nhật thực xảy ra hàng năm, nhưng chúng ta vẫn coi đó là hiện tượng hiếm gặp, hiếm hơn cả nguyệt thực. Có 2 lý do cho điều này:
- Nhật thực chỉ quan sát được từ một vùng nhỏ trên Trái Đất, trong khi nguyệt thực thì dễ dàng quan sát được từ những nơi đang là ban đêm trên Trái Đất.
- Nguyệt thực thường diễn ra dài hơn, do đó, chúng ta thấy thấy nó diễn ra thường xuyên hơn ở một địa điểm.
Ví dụ, nhật thực toàn phần ở Mỹ xảy ra vào 21/8/2017, có thể quan sát được từ những nơi nằm trong dải hẹp trải dài khắp nước Mỹ. Đây là nhật thực toàn phần đầu tiên có thể quan sát từ bất kì đâu ở Mỹ, sau lần nhật thực tháng 3 năm 1979. Lần nhật thực toàn phần tiếp theo ở Mỹ sẽ xảy ra vào tháng 4 năm 2024, nhưng sẽ không nhiều nơi quan sát được như năm 2017.
Trung bình mất khoảng 375 năm để nhật thực toàn phần có thể lặp lại ở cùng một nơi. So với nguyệt thực toàn phần, còn gọi là Trăng máu, có thể quan sát sau mỗi 2.5 năm.
Trong một thế kỷ, trên Trái Đất có thể quan sát được trung bình 240 lần nhật thực, và 380 lần nguyệt thực.
Minh Vỹ
 


 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật   
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây